L’HISTOIRE HABILLERAIT-ELLE LA GÉOGRAPHIE ?

Christian Gouerou


S’il n’est pas rare que la Bretagne se singularise, c’est sans doute que sa position péninsulaire la place au cœur des relations entre les îles Britanniques, les Flandres, les villes
de la Ligue hanséatique, les côtes basque, asturienne, galicienne, portugaise et jusqu’à l’Andalousie… Plusieurs articles et dossiers de ce numéro d’Istor Breizh nous le rappellent



La géographie, matrice ou fabrique de l’histoire ?
Quand on aborde la construction du mur d’Hadrien
entre l’an 126 et l’an 138, qui fige le monde romain face
aux « barbares » du nord, on se rend compte que la
muraille de 118 kilomètres, espace fragile de surveillance, a été construite en tenant compte du relief.

Géographie singulière, où encore ? Dans la région
des Borders, frontalière de l’Angleterre, les habitants
font revivre tous les ans la mémoire des guerres anglo-
écossaises du XVIe siècle au cours de rites festifs.

Toujours de la géographie ? De toute évidence,
quand on évoque la naissance du royaume des Astures,
royaume européen du haut Moyen Âge, les Asturies
actuelles : on décrypte là une carte du monde ibérique,
la cordillère cantabrique, un monde wisigoth chrétien
avant et pendant la période carolingienne.

histoire oubliée

Enfin, notre grand dossier nous plonge dans la
géographie politique. Il y a quatre-vingt-dix ans, les
élections d’avril et mai 1936 portaient le Front populaire
au pouvoir. Mais en Bretagne, ce sont les droites qui
tiraient leur épingle du jeu, après avoir pourtant fait
de mauvais scores en 1932. Un retour de bâton ? Cela
étonne, car dans les cinq départements, au premier
tour, les socialistes de la SFIO, alliés aux communistes
et plus tardivement aux radicaux, avaient réalisé de
bons résultats.



L’histoire habillerait-elle la géographie ?
Le lien n’est-il pas plus profond et durable entre les deux rives de la Manche que ne l’ont écrit les historiens français et anglais ?

Christian Gouerou

Pennad-stur


HA GWISKET E VEFE AR C’HEOGRAFIEZH GANT AN ISTOR?

Ma n’eo ket ral da Vreizh en em ziskouez dibar eo moarvat, rak diwar he flas a ledenez, en em gav e kreiz an darempredoù etre inizi Breizh-Veur, ar Flandrez, kêrioù kevre an Hañs, aodoù Bro-Euskadi, Asturias, Galiza, Portugal ha muioc’h c’hoazh er c’hreisteiz betek an Andalousia…
Meur a bennad ha teul en niverenn-mañ eus Istor Breizh en degas da soñj deomp.

histoire oubliée

Ha geografiezh c’hoazh?
Evel-just e vezer da vat e-barzh pa gomzer eus ganedigezh rouantelezh an Asturoù, rouantelezh europat eus ar Grennamzer uhel, Asturias a-vremañ: amañ e tispleger ur
ledenez iberia, aradennad Kantabria, ur bed wizigoth
kristen a-raok hag e-doug ar mare karolingat.

Erfin gant hon teul bras e yaer tre er c’heografiezh politikel.
Dek ha pevar-ugent vloaz a zo, gant votadegoù miz Ebrel ha miz Mae 1936 e penn ar vro Met e Breizh eo kostezennoù an tu dehoù an hini eo a dennas o spilhenn goude o disoc’hoù fall e 1932. Avel a-benn a vefe bet? Estonet e vezer gant an disoc’hoù rak e
Breizh, sosialourien an SFIO, asambles gant ar gomunourien ha diwezhatoc’h gant ar radikalourien, o doa bet disoc’hoù mat en dro gentañ, ha kement-mañ er
pemp departamant.

Daoust d’an dra-se, e 1936, Breizh he doa bevet un nevez-amzer livek gant manifestadegoù, diskrogoù-labour ha dalc’herezhioù embregerezhioù, e kêr evel er bourc’hioù bihan war ar maez. Hag un hañvezh a zevezhioù laouen: gant emglevioù Matignon o tegas an 40 eurvezh labour ar sizhun, gwirioù sindikel o verkañ ar mare hag an div sizhunvezh a ehanoù paeet!

Er memes koulz, kerkent ha miz Gouere 1936, e krog brezel-diabarzh Bro-Spagn. Ar pezh a zegas krog brezel-diabarzh Bro-Spagn. Ar pezh a zegaso repuidi e-leizh da Vreizh eus 1937 da 1939. Ar faskouriezh o tapout an tu war-c’horre en Europa, e Bro-Italia
Mussolini abaoe 1922, he deus merket bed al labour douar e Breizh. Eus 1930 da 1939, manifestadegoù, taer a-wechoù, a vodo miliadoù a labourerien-douar tapet gant en enkadenn ekonomikel. Aozet e oant gant Komiteoù difenn peizanted, Dorgères en o fenn gant e Rochedoù gwer.


An teul-se diwar-bouez 1936 a c’hell sachañ hon evezh. Tri bloaz a-raok 1939, daoust ha gwelet e vez gant ar bed emañ ar brezel o tostaat? Daoust ha dall eo, padal zo tost da 600 Breton a ya d’en em gannañ gant ar republikaned spagnol er Brigadennoù etrevroadel?


Deomp en-dro d’ar c’heografi ezh fi zikel ha da Mor Breizh, ar mor a ra liamm, Mor bre
tannek e kerneveg. Er c’hantved kentañ eu tannek e kerneveg. Er c’hantved kentañ eus
hon oadvezh, en eil tu hag egile, e-pad pell o deus soñjet an annezidi e oant Bretoned
eeun-hag-eeun, evel ma tegas da soñj Visant Roue en e levr vefe ar c’heografi ezh gant an istor? Ha ne vefe ket donnoc’h ha padusoc’h al liamm etre pep tu da Mor Breizh eget n’o defe skrivet an istorourien o deus soñjet an annezidi e oant Bretoned eeun-hag-eeun, evel ma tegas da soñj Visant Roue en e levr Istor ar Vretoned1.
Ha gwisket e vefe ar c’heografi ezh gant an istor? Ha ne vefe ket donnoc’h ha padusoc’h al liamm etre pep tu da Mor Breizh eget n’o defe skrivet an istorourien gall ha saoz?


Retour en haut